Een goed freelance contract is je eerste bescherming tegen schijnzelfstandigheid. Maar wat moet er precies in staan? In dit artikel vind je een DBA-proof template en een checklist voor 2026.
Waarom een DBA-proof contract essentieel is
Sinds de actieve handhaving van de Wet DBA in 2025 zijn de risico's enorm. Een slecht contract kan leiden tot:
- Naheffing loonheffing voor de opdrachtgever (gemiddeld €43.000)
- Boetes tot 100% van de naheffing
- Terugbetaling zelfstandigenaftrek voor jou als ZZP'er
Let op: het contract alleen is niet genoeg. De praktijk moet ook kloppen.
Verplichte onderdelen freelance contract
1. Omschrijving opdracht: resultaat, niet taken
Omschrijf wat je oplevert, niet wat je doet of wanneer.
❌ Fout: "Opdrachtnemer verricht dagelijks support werkzaamheden."
✅ Goed: "Opdrachtnemer levert een volledig functioneel CRM-systeem conform bijlage A."
2. Vrije vervanging
Cruciaal voor DBA-compliancy — zonder deze clausule is er sprake van persoonlijke arbeidsplicht:
"Opdrachtnemer is vrij om de werkzaamheden te laten uitvoeren door een gekwalificeerde vervanger, zonder voorafgaande toestemming van opdrachtgever."
3. Geen gezagsverhouding
"Opdrachtnemer bepaalt zelfstandig hoe, wanneer en waar de opdracht wordt uitgevoerd. Opdrachtgever geeft geen instructies over de werkwijze."
4. Eigen bedrijfsmiddelen
"Opdrachtnemer gebruikt eigen bedrijfsmiddelen (laptop, software, gereedschap), tenzij specifieke tools van opdrachtgever functioneel noodzakelijk zijn."
5. Facturatie (geen salaris)
Spreek een projectvergoeding of uurtarief af met factuurverplichting — nooit een 'maandelijks salaris'.
6. Looptijd met einddatum
Een doorlopend contract zonder einddatum lijkt op een arbeidsovereenkomst. Gebruik altijd een projectperiode met optionele verlengings-addenda.
7. Ondernemersrisico
"Opdrachtnemer draagt zelf het ondernemersrisico, is aansprakelijk voor eigen fouten en beschikt over een beroepsaansprakelijkheidsverzekering."
Checklist: is jouw contract DBA-proof?
| Onderdeel | Aanwezig? |
|---|---|
| KvK- en BTW-nummer vermeld | ☐ Ja / ☐ Nee |
| Opdracht beschrijft resultaat, niet taken | ☐ Ja / ☐ Nee |
| Vrije vervanging expliciet toegestaan | ☐ Ja / ☐ Nee |
| Geen verplichting tot vaste uren/werkplek | ☐ Ja / ☐ Nee |
| Eigen bedrijfsmiddelen worden gebruikt | ☐ Ja / ☐ Nee |
| Einddatum of projectduur vastgelegd | ☐ Ja / ☐ Nee |
| Facturatie (geen maandsalaris) | ☐ Ja / ☐ Nee |
| Ondernemersrisico bij opdrachtnemer | ☐ Ja / ☐ Nee |
| Geen vakantiegeld, pensioen of andere arbeidsvoorwaarden | ☐ Ja / ☐ Nee |
8-9 ja: Goed contract (controleer ook de werkpraktijk)
5-7 ja: Verbeterpunten aanwezig, pas aan
0-4 ja: Hoog DBA-risico — herschrijf het contract
Contract oké, maar praktijk niet = alsnog risico
De Belastingdienst kijkt naar de feitelijke situatie. Een perfect contract beschermt je niet als je in de praktijk:
- Vaste uren draait op kantoor van opdrachtgever
- Directe instructies krijgt over je werkwijze
- In het organogram staat of een bedrijfsmail hebt
- Nooit een vervanger hebt gestuurd
Doe daarom ook een gratis DBA-check op je werkelijke situatie — niet alleen op je contract.
Veelgestelde vragen
Is een mondeling contract geldig?
Ja, maar bewijs is lastig en je loopt meer DBA-risico zonder schriftelijke vastlegging van vervanging, gezag en middelen.
Hoe lang moet ik mijn contract bewaren?
Minimaal 7 jaar (wettelijke bewaarplicht). De Belastingdienst kan tot 5 jaar terug naheffingen opleggen.
Wat als de opdrachtgever geen aanpassingen wil?
Vraag om een addendum. Grote bedrijven zijn vaak bereid tot aanpassingen nu ze zelf ook risico lopen op naheffingen.
Conclusie
Een DBA-proof freelance contract bevat altijd: vrije vervanging, geen gezag, eigen middelen, facturatie en een einddatum. Download een van de templates, gebruik de checklist, en controleer of de werkpraktijk ook klopt.
Doe de gratis DBA-check en weet in 5 minuten of jouw opdracht — contract én praktijk — veilig is.